Umlando ngeNkosi u-Zihlandlo kaGcwabe yaseMbo

Umlando ngeNkosi u-Zihlandlo ka Gcwabe

INkosi u-Zihlandlo ka Gcwabe ka Khabazela ka Mavovo yabusa ngesikhathi sokubusa kweNgonyama u-Shaka , yayisaphila futhi nangesikhathi seNgonyama u-Dingane. Umuzi omkhulu weNkosi u-Zihlandlo wawubizwa ngokuthi kuseSimahleni , iButho elaliqaphe lowo muzi lalibizwa ngokuthi i-Simahla. Isizwe saseMbo ngesikhathi seSilo u-Shaka sisithola sakhe ngaseMacala, eNsuze , eNkandla. Umuzi weNkosi u-Zihlandlo wawakhe ngaseNyakatho yentshonalanga yakwaNtunjambili, ngasesandleni sokudla komfula uThukela. INkosi u-Zihlandlo yabe inguMngane omkhulu weLembe, kuthiwa iLembe laliyikhonzile impela iNkosi u-Zihlandlo liyibiza ngoMnawalo. Kuthiwa leNkosi yaseMbo yabe inguMngane omkhulu impela weSilo u-Shaka kangangokuthi iNkosi u-Zihlandlo yayize iphake nezimpi ngaphandle kokuthunywa, noma ngaphandle kwemvume yeSilo u-Shaka. Kuthiwa noMkhosi woSelwa obuye waziwe ngoMkhosi Wokweshwama iNkosi u-Zihlandlo yayiwugubha, kuthiwa kwakuvunyelwene neNgonyama u-Shaka. INkosi u-Zihlandlo yabe inomfowabo ogama lakhe lingu-Sambela ka Gcwabe . U-Sambela ka Gcwabe wagcina ebekwe iNkosi u-Zihlandlo ukuba abe iNkosi eyabusa enye ingxenye yabantu baseMbo kwazise isizwe saseMbo sasesivele sesisikhulu kakhulu ngaleso sikhathi. Kuyacaca ukuthi ayemakhulu ngempela amandla eNkosini u-Zihlandlo eyabe iwanikwe yi-Ngonyama u-Shaka ngoba yayibuye ibe negunya lokubeka aMakhosi . Yabe iyiQhawe impela iNkosi u-Zihlandlo ngoba ziningi izizwe eyazihlasela yazinqoba -yadla imihlambi yazo yezinkomo. Iningi lezimpi ezaziphakwa iNkosi u-Zihlandlo yayiziphaka ngaphandle kokubikela iNgonyama u-Shaka , ngicabanga ukuthi kuyileso sizathu abanye boSomlando bethi iNkosi u-Zihlandlo yabe ingenyona iNkosi nje kuphela kepha yabe iyiNgonyama, iyiNkosi yaMakhosi. INkosi uZihlandlo kuthiwa yabe idume ngokondla amanye aMakhosi , iwakhoselise , iwafukamele uma enezinkinga zokuhlaselwa amanye aMakhosi. Ingakho ibongwa ngokuthi ‘inguMondli waMakhosi abuye abhembeze(ukudakwa wukwesutha). Ikhumbuleka kahle lapho isiza isizwe sakwaNdlovu ngenkathi sihlaselwe iNkosi u-Macingwane yakwaMchunu. Abantu bakwaNdlovu ababakhe eNsuze ngaleso sikhathi babengoMakhalwane yabantu baseMbo, kanjalo nabakwaMchunu ababakhe ngaphezu kweThala. Abantu bakwaNdlovu-ke bazithola sebehlaselwa iNkosi u-Macingwane, imbangela kwaba wukuthi iNkosi u-Macingwane yasola iNkosi yabakwaNdlovu iNkosi u-Mpongo ka Zingelwayo ngokukhunkula. Abantu bakwaNdlovu -ke babalekela esizweni saseMbo, bazithokala sebekhonze ngaphansi kweNkosi u-Zihlandlo yabaseMbo. Kuhambe kwahamba iNkosi u-Macingwane yahlaselwa iNgonyama u-Shaka, ingakho ivela kakhulu ezibongweni zeLembe. iNkosi u-Macingwane yagcina ihlaselwe yabulawa iNkosi u-Zihlandlo yaseMbo.

INkosi u-Zihlandlo ibuye ikhumbuleke nangenkathi ihlasela iNkosi u-Matomela yabakwaZuma, kuleyo mpi yadla umhlanganiso iNkosi u-Zihlandlo. INkosi u-Zihlandlo yayinguMzukulwana weNkosi u-Mavovo uYise weNkosi u-Khabazela . INkosi uKhabazela yiyona egqama kakhulu ezithakazelweni zakwaMkhize kangangokuthi ezindaweni ezifana nakoGoli wonke umuntu ongumZulu ubizwa ngoKhabazela. Babebabili oMavovo ngesikhathi seNkosi u-Mavovo yakwaMkhize , omunye u-Mavovo wayengowakwaShezi , eMaChubeni. INkosi u-Mavovo ka Gubhela yakwaMkhize izele iNkosi u-Khabazela , yona ezele iNkosi u-Gcwabe uYise weNkosi u-Zihlandlo.

INkosi u-Mavovo yayibongwa ngokuthi

Inteth’edabul’isibumbu!
Umadaphun’afunde kuMuthi
Inyon’abayibize ngamakhwelo
Emazibukweni

Izindlu ziyosal’amabongo
Udumuduma wemifula
Umgubhuka onjengesona
Sona sibulal’insimu

UMukhiza ka Somfula
Ulwandle oluzivundlayo
Nangasemadodeni

#Ulibinda Nkosi

INkosi u-Mavovo yaphila ngesikhathi seNkosi u-Ndaba ka Mageba yakwaZulu. *Kwathi ngemuva kokukhothama kweNgonyama u-Shaka isihlalo soBukhosi bakwaZulu sathathwa iSilo u-Dingane esaqala uMkhankaso waso wokubulala bonke abaHlobo beNgonyama u-Shaka. INkosi u-Zihlandlo ayisindanga kulowo Mkhankaso, yakhothama ngaso isandla seNkosi u-Dingane. Ayigcinanga lapho iNkosi u-Dingane , yaqhubeka yahlasela nabakwaNdlovu kanye nabakwaZuma. Ake ngime lapho nina beNgabade

Izibongo zeMkosi u-Zihlandlo

Isibhene sikaNdaba
Esimhlan’unezindlela
Inkomo ka Somncinci ezitho zinhlanu!
Isigudu sakithi saseSijibeni
EsiMntwanga lonzima

Ongusaziyo angasibalekela
Thina Mngenela some
Thina Sijiba singahleka silale phansi
Sithi: ‘bawuboneni umondli okaNongamulana” ?
UMondli wamakhos’ abuy’abhembeze.

Wondl’uBaleni obezalwa nguNomagaga wabhembeza
Wondl’uPhakade wabhembeza
Wondl’uMbazwana wondl’uBhidla babhembeza
Indons’ebonwe ngabavuki bokusa
Ibonwe nguMlotshwa wakwaMgubhele
Bathi yimbaxamatsheni injengekaMgabhi

UBadli bekhokhwane
Bazowusinda ngokudl’izibika
UNomashingili ka Ndaba
Inkomo ezaz’ishoba yakoMncinci
Imbabal’emhlathi mide!
Engibhebh’emhlane ngaze ngayehlisa
NgeyawoLuzalo ngeyawoSambela ngeyawoZelize(aBafowabo)

Uhlol’oPhisweni ngemvula yezinyembezi
Ebalekelwe zinkomo zikaNomagaga
Abanikazi Mvelweni basamangale
Okwele ngoBhacu lungenandlela
Eyawukhiph’ezikaDlaba
Sebequphisen’izinkani benoShaka
Wazidla!

Udl’uSondonzima ngaseMdakeni
Amakhubal’az’adliwa nguMacingwane waseNgonyameni
Muthi Lo siyenge ngaseMphezulu
Wadl’uShishi ka Phinda ngaseMaphephetheni
Wadl’uZiphundu ezalwa nguMatomela
Amakhubal’adliwa nguNzombane
Wadl’uSoshenge
Amakhubal’adliwa khona eMaBomvini
Wadl’uNguza ka Ngonyama

Amakhubal’az’adliwa nguBhidla
Wadl’uBhodeyana ka Dlomo
Amakhubal’adliwa nguMzongwe
Wadla uMashukumbele kwabakwaGcwabe
Amakhubalo adliwa nguZelize adliwa nguNsele

Wadl’uLudonga kwabakwaMashukumbele
Amakhubal’adliwa nguMsengi kwabakaSambela
Wadl’uSibabili kwabakwaMashukumbele
Amakhubal’adliwa nguZembe kwabakhe
Wadl’uNtithi kwabakwaGcwabe
Amakhubalo adliwa nguZinkwindi
Wadl’uNomagwayi waseMazolweni
UMdubelele odubel’uDube wakwaNgcobo
Ngob’ubesidla ngesandla yena
Yen’edla ngokhezo

USozice indlov’edla ngonokhondo
Uzoba mkhon’ungonondo
Abafo bazawuzondela
Ulobole ngezinkomo kuNzombane umntaka Matomela
Wazilanda ngemikhonto
Kanti ubelobole ngazo uNkosikazi yakhe
uNina ka Ndabezitha
Wathi zihambe neLungakazi zahamba neNcokazi
Zahamba neWasakazi

Laduma laqaqamba kwendis’uKhwishikazi
Lithi kaligaye lihlanganise
Induku emnyama ka Ndaba
Ishay’isiziba
Kwaze kwaphethuk’udaka phansi

Uyithethe kabana ngaseMphezulu
Wayiweza ngelikaDumudumu
Izimvubu nezingwenya zayikhex’imilomo
Wayiweza ngelaseMfumbeni
Wayibuthis’ebuyeni likaMyimbana
Wathi kadl’amabele
Bawadl’engavuthiwe eluhlaza

Wawushis’owaseSokeni
Wawushis’owaseNgugu
Wawushis’owaseMbungeni
Laduma laqaqamba lakhukhula
Wash’ingoma eshub’esebuya
Owadl’uSali ka Sibenya
Amakhubal’adliwa nguMbonjeni
Wadl’uMbonjeni ngaseMawutsheni
Owal’ukuvundla kabili
Wathi ngeze ngavund’amabele ngivund’izinkomo
Ngivund’abantu

Ivila liwadlil’amabel’ezikhuthali
AwoNomdwena wakwaXhongo
Owal’isiqikela senyama
Siphuma kokaMqikela
Wanqum’uGwebimbuya
INduna kaGayeni endlini kwaMasholozi

Isithatha kancane sikamaDibandlela
Singathatha siphakamise
Uma sikhuluma noBhambatha
Umntaka ka Shabase

# Ulibinda Nkosi!

INkosi u-Zihlandlo izele INkosana yayo u-Siyengele okwathi ngemuva kokubulawa kukaYise yabaleka yayohlala ngaseMlaza. Kodwa u-Siyengele wabuye wathutha wahlala ngaseNtabeni iNgilanyoni,ngaseMfuleni uMkhomazi. Kuleyo ndawo wafike waxosha amaWushe (amaBhaca akwaZulu), waxosha namaNzolo kanye nabaThwa. Enye indodana yeNkosi u-Zihlandlo kwakungu-Ndabezitha, ovelayo ezibongweni zeNkosi u-Zihlandlo. u-Siyengele wagcina ebuvusile uBukhosi baseMbo kuleya ndawo yaseMkhomazi, kwathi ngemuva kokukhothama kweNkosi u-Siyengele uBukhosi bathathwa iNdlalifa yayo u-Tilongo

Ake ngime lapho nina bakaZulu lizayo khwezani abantwana ngabadala bodwa abayokuzibalekela

#Khumu

Sharing is caring!

Tags:
Umbhali: Bongukholo Khumalo